Wat is VCA, en waarom vraagt bijna elke opdrachtgever erom?

Waar de letters voor staan

VCA staat voor VGM Checklist Aannemers. VGM is op zijn beurt de afkorting van veiligheid, gezondheid en milieu. Het is dus letterlijk een checklist: een lijst met eisen waaraan een bedrijf en zijn mensen moeten voldoen als ze risicovol werk uitvoeren voor een opdrachtgever.

Het systeem wordt beheerd door SSVV, de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid. Die stelt vast wat er in de checklist staat en wat iemand voor het examen moet kennen. Opleiders zoals wij schrijven daar hun lesstof op; exameninstituten nemen op basis daarvan het examen af.

Waarom een opdrachtgever erom vraagt

Een opdrachtgever die u op zijn terrein laat werken, blijft medeverantwoordelijk voor wat daar gebeurt. Gaat het mis, dan is het zijn terrein, zijn installatie en vaak ook zijn naam in de krant. Hij wil dus vooraf weten dat iedereen die binnenkomt de basisregels kent: hoe u een gevaar herkent, wat u doet voordat u begint, welke beschermingsmiddelen wanneer nodig zijn en wat er van u wordt verwacht als er iets misgaat.

Dat per persoon uitzoeken is ondoenlijk. Een diploma dat overal hetzelfde betekent, is dat wel. Daarom staat er in vrijwel elk bestek en elk onderaannemerscontract in de bouw, de industrie, de petrochemie, de infra en het onderhoud een regel over VCA.

Twee dingen die vaak door elkaar lopen

VCA bestaat op twee niveaus tegelijk, en dat verwarren mensen voortdurend:

• Het bedrijf kan VCA-gecertificeerd zijn. Dat is een audit van de hele bedrijfsvoering: procedures, ongevallenregistratie, keuring van materieel, toolboxmeetings.
• De persoon haalt een VCA-diploma. Dat is één examen over veilig werken, en het staat op naam.

Vraagt iemand naar "uw VCA", dan bedoelt hij bijna altijd het tweede. Het verschil staat uitgebreider in diploma of certificaat.

Welk diploma bestaat er?

Voor personen zijn er drie diploma's, en welke u nodig heeft, hangt af van uw rol en niet van hoe gevaarlijk uw werk is:

Twijfelt u tussen de eerste twee, lees dan Basis of VOL. Werkt u in de uitzendbranche, dan gaat VIL-VCU over uw situatie.

Hoe lang is het geldig?

Een VCA-diploma is tien jaar geldig, gerekend vanaf de datum waarop u examen deed. Daarna vervalt het en doet u opnieuw examen. Er bestaat geen verkorte herhalingscursus die de geldigheid verlengt. Zie mijn VCA is verlopen.

Waar het examen over gaat

De onderwerpen liggen vast in de eind- en toetstermen van SSVV. Grofweg gaat het over: wetgeving en verantwoordelijkheden, het herkennen en beoordelen van gevaren, gevaarlijke stoffen, brand en explosie, besloten ruimten, werken op hoogte, elektriciteit, machines en gereedschap, hijsen en tillen, en persoonlijke beschermingsmiddelen. Daar komt het gedrag omheen: wat u doet vlak voordat u begint, en wat u doet als de situatie niet klopt.

De verdeling van de examenvragen over die onderwerpen ligt vast in de toetsmatrijs. Op onze pagina over het VCA-examen staat die verdeling uitgeschreven, met per onderwerp het aantal vragen.

Is het verplicht?

Wettelijk niet. In de praktijk komt u er zelden onderuit, want de eis staat in het contract en niet in de wet. Waarom dat onderscheid toch uitmaakt, staat in is VCA wettelijk verplicht.